Podział dużej działki na mniejsze grunty może być bardzo opłacalny. Sprzedaż kilku mniejszych działek pod zabudowę jest zwykle łatwiejsza i bardziej dochodowa. Jak jednak podzielić działkę w praktyce? Opisujemy kolejne etapy podziału nieruchomości.

I ETAP – wstępny plan podziału nieruchomości

Przed złożeniem w urzędzie gminy wniosku o podział nieruchomości trzeba sporządzić wstępny plan podziału na mapie zasadniczej lub kopii mapy katastralnej uzupełnionej o niezbędne elementy zagospodarowania terenu.

Mapę można uzyskać w starostwie powiatowym, w ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. Wstępny plan można sporządzić samodzielnie. Nie jest to jednak proste zadanie (trzeba na przykład wytyczyć drogi dojazdowe do nieruchomości), zalecane jest więc powierzenie tego zadania geodecie.

Średni koszt opracowania takiego planu przez profesjonalistę to 300-400 zł.

Ten wstępny plan podziału działki powinien wskazywać:

  • granice nieruchomości podlegającej podziałowi;
  • jej oznaczenie według danych z ewidencji i księgi wieczystej;
  • powierzchnię dzielonej nieruchomości;
  • granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu naniesione w kolorze czerwonym;
  • propozycję zapewnienia nowym działkom dostępu do drogi publicznej – w formie graficznej w kolorze czerwonym lub w formie opisowej.

II ETAP – wniosek o zaopiniowanie planu podziału działki

Wniosek należy złożyć w urzędzie gminy, w wydziale geodezji i kartografii. Do wniosku dołącza się:

  • dokumenty potwierdzające tytuł własności (odpis z księgi wieczystej, akt notarialny nabycia nieruchomości, postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku);
  • aktualny wypis z ewidencji gruntów i budynków;
  • kopię decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (jeśli została wydana, a gmina nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego);
  • trzy egzemplarze projektu.

Przed zatwierdzeniem podziału działki wójt, burmistrz lub prezydent miasta musi zbadać jego cel (zwykle jest to uzyskanie korzystniejszych warunków przestrzenno-użytkowych) oraz zamierzony sposób wykorzystania nowo powstałych nieruchomości.

Opinię w sprawie proponowanego podziału nieruchomości wyraża w formie postanowienia, na które przysługuje w ciągu siedmiu dni od daty doręczenia zażalenie do samorządowego kolegium odwoławczego. Zażalenie składa się za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie.

Rozstrzygnięcie samorządowego kolegium odwoławczego może być zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a w dalszej kolejności do NSA.

III ETAP – projekt podziału nieruchomości

Pozytywna opinia na temat wstępnego planu podziału nieruchomości daje podstawę do sporządzenia właściwego projektu podziału nieruchomości, który tym razem musi wykonać geodeta z uprawnieniami (do dokonywania rozgraniczeń i podziałów nieruchomości oraz sporządzania dokumentacji do celów prawnych).

Do jego obowiązków na tym etapie należy między innymi wytyczenie granic, określenie punktów granicznych, oznaczenie podziału na odpowiedniej mapie. Opracowane dokumenty geodeta składa do właściwego dla danego obszaru ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. Musi uzyskać klauzule o zgodności ze sztuką opracowywania takiej dokumentacji i przyjęciu do zasobu. Dopiero bowiem dokumenty przyjęte do zasobu mogą stanowić podstawę do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału.

Cena za czynności geodezyjne nie jest ustalona odgórnie, warto więc zadać sobie trud poszukania geodety, który swoje usługi wycenia rozsądnie. Przeciętny koszt zlecenia tego typu usługi to 2000 zł za podział nieruchomości na dwie działki.

IV ETAP – wniosek o podział nieruchomości

Wniosek o podział nieruchomości składa się ponownie do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Dołącza się do niego:

  • dokumenty stwierdzające tytuł prawny do nieruchomości;
  • wypis i wyrys z katastru nieruchomości;
  • obowiązującą w dniu złożenia wniosku decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli była wydana przed dniem złożenia wniosku o podział;
  • wstępny projekt podziału (z wyjątkiem sytuacji, gdy podział ma być dokonany niezależnie od planu miejscowego);
  • dokumentację geodezyjną, na którą składa się:
    – protokół z przyjęcia granic nieruchomości podpisany przez właściciela (użytkownika wieczystego) wnioskującego o podział oraz przez właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości sąsiednich,
    – mapa z projektem podziału,
    – wykaz zmian gruntowych,
    – wykaz synchronizacyjny, jeżeli oznaczenie działek gruntu w katastrze nieruchomości jest inne niż w księdze wieczystej;
  • pozwolenie na podział wydane przez wojewódzkiego konserwatora zabytków – gdy nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków.

Jeżeli osoba ubiegająca się o podział nie złoży któregokolwiek z wymaganych załączników, urząd wezwie ją do uzupełnienia wniosku w ciągu siedmiu dni od doręczenia wezwania.

Jeśli wniosek zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, będzie uznany za kompletny w chwili złożenia. Ma to istotne znaczenie dla liczenia ustawowego terminu do wydania decyzji zatwierdzającej podział (nie powinien być dłuższy niż dwa miesiące).

W przeciwnym razie organ pozostawi wniosek bez rozpatrzenia, o czym poinformuje wnioskodawcę. Gdy wnioskodawca uzna, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania było nieuzasadnione, może złożyć skargę na bezczynność organu do samorządowego kolegium odwoławczego.

V ETAP – ostateczna decyzja zatwierdzająca podział

Postępowanie w sprawie podziału nieruchomości kończy się z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział staje się ostateczna (minie termin odwołania się od niej). W sferze prawnej pojawiają się wówczas wyodrębnione ewidencyjnie działki gruntu, dla których mogą być założone odrębne księgi wieczyste i które mogą być zbyte na odrębną własność. Gdyby grunt nie został podzielony geodezyjnie, można by sprzedać tylko udział w prawie własności czy użytkowania wieczystego.

VI ETAP – wpisy w księdze wieczystej, katastrze nieruchomości

Ostateczna decyzja zatwierdzająca podział nieruchmości na mniejsze działki (lub inna decyzja o równoważnym skutku czy też orzeczenie sądu) stanowi podstawę do dokonania stosownych wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości oraz naniesienia zmian na gruncie.

Zmiana w katastrze nieruchomości dokonywana jest z urzędu (bez wniosku właściciela). Organ, który wydał decyzję, zobowiązany jest przesłać jej odpis do starosty prowadzącego ewidencję gruntów w terminie 30 dni od daty uzyskania przez decyzję waloru ostateczności. Starosta wprowadza do ewidencji zmiany wynikające z decyzji oraz dołączonych do niej dokumentów.

Oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej dokonywane jest na wniosek właściciela (użytkownika wieczystego) podzielonego gruntu. Musi on wystąpić o założenie nowych ksiąg dla wydzielonych działek (opłata 60 zł za każdą) i wpisanie prawa własności lub użytkowania wieczystego (200 zł). Do wniosku dołącza się decyzję o zatwierdzeniu podziału nieruchomości wraz z dokumentacją geodezyjną.

Na wniosek właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości uprawniony geodeta wyznacza i utrwala znakami granicznymi na gruncie nowe punkty graniczne, a następnie sporządza stosowny protokół. Dokumenty geodezyjne opracowane w toku tych czynności podlegają włączeniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Podstawa prawna:

  • ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. DzU nr 102 z 2010 r., poz. 651 z późn. zm.)
  • rozporządzenie Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (DzU nr 268, poz. 2663)

Kwestię przekształcenia ziemi rolnej na budowlaną rozpatrzymy na podstawie działki, której powierzchnia nie przekracza powierzchni 1 ha. Zgodnie z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego tylko działki do takiej powierzchni można zakupić swobodnie i nie trzeba na nich prowadzić działalności rolniczej prze kolejne 5 lat.

Przekształcenie działki rolnej na budowlaną na wsi lub w mieście
Zakup działki rolnej z zamiarem postawienia na niej nieruchomości jest atrakcyjny pod względem finansowym – działki rolnicze są dużo tańsze niż budowlane. Jednak należy pamiętać, że procedura przekształcenia będzie wiązać się z przymusem przejścia przez odpowiednie procedury a także poniesienia kosztów. Odrolnienie działki rolnej przeznaczonej na działalność rolniczą można podzielić na dwa etapy. W pierwszym z nich należy starać się o zmianę MPZP czyli miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Drugi etap będzie polegał na wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej.

Pierwszym krokiem będzie zorientowanie się czy teren, na którym znajduje się rzeczona nieruchomość jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Takiej informacji poszukujemy w urzędach miasta lub gminy. Jeżeli działka objęta jest MPZP wówczas należy wystąpić o jego zmianę. W tym wypadku należy na pewno uzbroić się w cierpliwość, ponieważ rozpatrzenie wniosku nie jest określony żadnym terminem. Liczymy jednak na to, ze dany urząd i odpowiedni wójt, burmistrz lub prezydent nie pozwolą nam na zbyt długie oczekiwanie. W związku z tym w danym urzędzie składamy wniosek o zmianę MPZP. Jego forma nie jest określona przepisami, ale na pewno musi zawierać imię i nazwisko wnioskodawcy, wszelkie informacje na temat nieruchomości oraz uzasadnienie. W przypadku uzasadnienia chęci przekształcenia ziemi rolnej na budowlaną w mieście warto powołać się na fakt, że w związku z miejskim charakterem okolicy nie może ona być przeznaczona na produkcję rolną. Zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych warto powołać się na wartość produkcyjną danego gruntu. Zgodnie z przepisami “Na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku – inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej”. Jeżeli nasz grunt jest sklasyfikowany poniżej III klasy wówczas gmina może sama podjąć decyzję od odrolnieniu. W przypadku gruntów sklasyfikowanych w kategoriach I – III gmina musi wystąpić z wnioskiem do ministerstwa rolnictwa.

Wszelkie wymagania dotyczące przekształcenia ziemi rolnej na budowlaną poprzez zmianę MPZP określają urzędy właściwe dla położenia nieruchomości. Często udostępniają one wzory formularzy, które mogą być pomocne w złożeniu wniosku. Złożyłeś wniosek? Teraz wystarczy czekać. Wnioskodawca nie ma żadnego wpływu na tempo jego rozpatrywania. Cały proces może trwać nawet kilka lat.

Jak przekształcić działkę rolną na budowlaną w 2019 i 2020 roku – decyzja o warunkach zabudowy

Na obszarach gdzie nie obowiązuje MPZP wystarczającym jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy – WZ-tkę. Działka musi jednak spełniać parametry określone w Art. 61 Ustawy o planowaniu i zagospodarowywaniu przestrzennym:

„- co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;

– teren ma dostęp do drogi publicznej;

– istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;

– teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;

– decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.”

Wyłączenie gruntu z produkcji rolnej

Jeżeli udało się nam zmienić miejscowy plan zagospodarowania lub otrzymaliśmy warunki zabudowy to kolejnym etapem przekształcenia ziemi rolnej na budowlaną będzie wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. Wymaga to uzyskania decyzji zezwalającej na zaniechanie dotychczasowej produkcji rolnej lub leśnej i rozpoczęcie innego użytkowania tego gruntu. W zależności od jakości odralnianego gruntu musimy uzyskać zgodę administracyjną, czyli zezwolenie lub decyzję o charakterze deklaratoryjnym, czyli taką, która nie będzie odmowna. Pod decyzję administracyjną podlegają grunty:

– grunty o glebach pochodzenia mineralnego i organicznego klas I, II, III, IIIa, IIIb;

– użytki w klasach IV, IVa, IVb, V i VI  z gleb pochodzenia organicznego;

– grunty, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2–10 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (np. – pod drogami dojazdowymi do gruntów rolnych);

– gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne.

Użytki rolne sklasyfikowane jako IV, IVa, IVb, V i VI, wytworzone z gleb pochodzenia organicznego otrzymają decyzję zezwalającą. Decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej nie wymagają działki o glebach w klasie IV, IVa, IVb, V i VI wytworzone z gleb pochodzenia mineralnego.

Ile kosztuje przekształcenie działki rolnej na budowlaną 2019 i 2020 roku
Przekształcając ziemię rolną na budowlaną trzeba się liczyć z poniesieniem kosztów. Uzyskując decyzję o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej będziemy zobowiązani do wniesienia opłaty jednorazowej oraz opłat rocznych. Opłaty dotyczą działek rolnych o glebach pochodzenia organicznego klas: I, II, IIIa, IIIb, IVa, IVb, V i VI oraz użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego klas: I, II, IIIa, IIIb. Działki o glebach pochodzenia mineralnego klas: IVa, IVb, V i VI są wyłączone z opłat.

Koszty opłat różnią się od siebie oczywiście w zależności od jakości gleby. Przykładowo wyłączenie 1 ha gruntu rolnego w klasie pierwszej będzie kosztowało 437175 zł jednorazowo. Koszt ten pomniejszony jest o wartość gruntu w danej lokalizacji ustalanej na podstawie cen rynkowych. Dodatkowym kosztem jaki będziemy musieli ponieść będzie opłata roczna w wysokości 10 proc. opłaty jednorazowej uiszczanej przez 10 lat jeżeli mamy do czynienia z trwałym wyłączeniem z produkcji rolnej. W przypadku nietrwałego wyłączenia opłatę uiszcza się przez cały okres wyłączenia ale nie dłużej niż 20 lat.